kwasfoliowy.info

Rola kwasu foliowego w zmniejszaniu zagrożenia chorobą niedokrwienną serca

Jak wspomniano uprzednio w tym opracowaniu, skutkiem niedoboru kwasu foliowego może być między innymi hiperhomocysteinemia, która stanowi jeden z uznanych czynników zagrożenia chorobą niedokrwienną serca. Hiperhomocysteinemią zainteresowano się w końcu lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku, kiedy odnotowano związek między tym zaburzeniem a miażdżycą. W 1976 r. po raz pierwszy wykazano znaczną różnicę w stężeniu homocysteiny w osoczu u pacjentów z chorobami naczyń krwionośnych i osób zdrowych. Obserwacja ta została później wielokrotnie potwierdzona. W 1997 r. opublikowano rezultaty metaanalizy wyników 20 badań. Oceniono, że prawdopodobieństwo pojawienia się choroby niedokrwiennej serca zwiększa się o 60% u mężczyzn i o 50% u kobiet na każde zwiększenie stężenia homocysteiny w osoczu o 5 μmol/l. Analogiczne zwiększenie ryzyka pojawienia się chorób mózgowych wynosi 80%, a chorób naczyń obwodowych – 200% dla obu płci. Okazało się, że stężenie homocysteiny w osoczu jest bardzo dobrym wskaźnikiem zagrożenia zgonem w populacji osób z angiograficznie potwierdzoną chorobą tętnic wieńcowych.

 

Rozważane są różne mechanizmy niekorzystnego działania homocysteiny. Wydaje się, że aminokwas ten może wywierać bezpośredni toksyczny wpływ na komórki śródbłonka i pobudzać wzrost komórek mięśni gładkich w ścianie tętnicy. W rezultacie dochodzi także do zwiększenia produkcji kolagenu przez te komórki i do przebudowy ściany naczynia. Hiperhomocysteinemia może ponadto nasilać proces siarkowania proteoglikanów, co prowadzi do uszkodzenia tkanki łącznej tętnic. Towarzyszą temu procesy zaburzające jej czynność rozkurczową. Poza tym hiperhomocysteinemii towarzyszy stres oksydacyjny, powodujący oksydację cząsteczek LDL-cholesterolu i nasilenie stanu zapalnego. Homocysteina może także zwiększać przyleganie płytek krwi do śródbłonka, jak również pobudzać procesy krzepnięcia.

 

Dla prawidłowego metabolizmu homocysteiny niezbędne są foliany w postaci metylotetrahydrofolanu, substratu dla syntazy metioninowej. Przy niedoborze tej witaminy dochodzi często do znacznego zwiększenia stężenia omawianego aminokwasu w osoczu. W wielu badaniach wykazano odwrotną korelację między stężeniem folianów i homocysteiny we krwi. Suplementacja kwasem foliowym zmniejsza stężenie homocysteiny. Wyniki suplementacji są lepsze u osób z większymi wyjściowymi stężeniami homocysteiny.

 

Na podstawie wyników retrospektywnego badania kohortowego, wykonanego w Kanadzie, wykazano, że istnieje związek między stężeniem folianów w osoczu a prawdopodobieństwem wystąpienia choroby niedokrwiennej serca zakończonej zgonem. Względne zagrożenie (ang. relative risk) wynosiło 1,69 dla osób z najmniejszymi stężeniami folianów w porównaniu z grupą o największych stężeniach. Potwierdziły to wyniki opublikowanego w 1998 r. obserwacyjnego badania prospektywnego, które dostarczyło dowodu na to, że u osób o największym spożyciu folianów i witaminy B6, w porównaniu z osobami o najmniejszym spożyciu tych witamin, prawdopodobieństwo zachorowania na chorobę niedokrwienną serca jest dwa razy mniejsze. Samo małe spożycie folianów zwiększało prawdopodobieństwo pojawienia się tej choroby o 30%.

 

Wyniki omówionych wyżej, a także innych badań, stały się podstawą do opracowania zaleceń dotyczących leczenia hiperhomocysteinemii. American Heart Association w 1999 r. opublikowało rekomendacje dotyczące suplementacji i (lub) zwiększenia spożycia z dietą takich witamin jak kwas foliowy (400 μg dziennie), witamina B6 (2 mg dziennie) i witamina B12 (6 μg dziennie).

 

Nie wszystkie jednak badania kohortowe potwierdzają związek między stężeniem homocysteiny w osoczu a zagrożeniem chorobami układu krążenia. Dotychczas nie wiadomo, czy zmniejszenie stężenia homocysteiny we krwi przez stosowanie diety bogatej w foliany i (lub) suplementacji zmniejsza to zagrożenie. Wobec braku pewnych dowodów na skuteczność suplementacji kwasem foliwym w ostatnich zaleceniach NCEP (National Cholesterol Education Program, ATPIII) z 2002 r. uwzględniono jedynie spożycie folianów w ilości 400 μg dziennie. Powinny one pochodzić przede wszystkim z produktów spożywczych. W zaleceniach europejskich, dotyczących zapobiegania chorobom układu krążenia, ogłoszonych w 2003 r., podkreśla się wyłącznie znaczenie skutecznego przeciwdziałania typowym czynnikom zagrożenia miażdżycą u osób ze zwiększonymi stężeniami homocysteiny we krwi. Warto zauważyć, że na podstawie wyników jednego z badań klinicznych sugerowano, że  przyjmowanie  suplementów, takich jak kwas foliowy, witamina B6 i B12 może nawet zwiększyć prawdopodobieństwo pojawienia się restenozy u osób po zabiegu rewaskularyzacyjnym. Problem rutynowej suplementacji tymi witaminami u osób z hiperhomocysteinemią pozostaje więc nadal otwarty.

 

W polskiej populacji hiperhomocysteinemia jest zaburzeniem dosyć częstym. Według badania NATPOL plus, wykonanego w 2002 r. na reprezentatywnej próbie 3 051 Polaków w wieku 18–94 lat, odsetek przypadków hiperhomocysteinemii, definiowanej jako wartość stężenia homocysteiny w osoczu większa niż 15 μmol/l, wynosił 17%. Częstość występowania tego zaburzenia była większa w populacji osób starszych. W najmłodszej grupie wiekowej (19–39 lat) wynosiła 12%, a w najstarszej (powyżej 59. roku życia) – 29%.

 

 

Polityka Prywatności